Klinik deneyimlerimde birçok anne babanın, çocuklarının yaşadığı duygusal ve davranışsal zorluklar karşısında ne yapması gerektiğini bilemez, kaygılı bir halde olduklarını gözlemliyorum. Ebeveynler kimi zaman çocuklarının bulundukları ortama uygun olmayan davranışlarını hoşgörüyle karşılarken kimi zaman bu davranışlara karşı daha katı bir tutum sergiliyorlar.

Ancak ebeveynlerin kafasında ortak bir soru işareti görüyorum: ‘Ben nerede yanlış yapıyorum da bu çocuk topluluk önünde ağlama krizlerine giriyor veya kendisini yerden yere atıyor?’

Bilimsel çalışmalar gösteriyor ki çocukların sergilemiş olduğu yanlış davranışların iyi veya kötü ebeveynlikle bir ilişiği bulunmuyor. Çocukların yaramazlıkları çoğu zaman onların gelişimlerinin sağlıklı bir parçası olabiliyor. Bu noktada önemli olan ebeveynlerin sakinliklerini korumaya çalışarak, çocuğun davranışlarının altında yatan sebebi anlamaya çalışmaları.

Şimdi gelin çocukların davranışsal problemlerine sebep olabilecek etkenlere birlikte göz atalım.

•   Çocuklar aşırı yorgun, hasta, aç olduklarında ya da çok fazla şeker aldıklarında, daha sinirli, sabırsız olabilirler. Çocuklar uygun olmayan davranışlar sergilemeye başladıklarında, onların temel ihtiyaçlarının karşılandığından emin olmalıyız.
• Çocukların yoğun fiziksel hareket gerektiren aktivitelere ihtiyaçları vardır. Çocuğunuzun ödev yapması gereken zamanlarda yerinde duramadığını fark ediyorsanız bu enerjiyi sarf etmesi için aşırı hareketli olmayan bir yürüyüş aktivitesi planlayabilirsiniz. Sonrasında konsantrasyonu daha sağlıklı olacaktır.
• Çocukların bağımsız olma gayretlerini desteklemeliyiz. Yuvaya giderken uyumsuz bir kıyafet giyinmek istemesi size uygun gelmese de aslında çocuğunuz temel özerklik ve bağımsızlık ihtiyaçlarını karşılamak istiyorlar. Saygı duyun.
• Ebeveynlerin beklentileri çocukların beyin gelişimlerine uyumlu olmayabiliyor. Araştırmalar, ebeveynlerin % 56’sının üç yaşından küçük çocukların, akşam yemeğinden önce dondurma yemesi gibi yasaklanmış bir şey yapmalarının karşı gelebileceğini düşündüklerini ileri sürüyor. Ancak, çocukların çoğunluğu, en az üç buçuk – dört yaşına gelene kadar beynin kendine hakim kontrol becerisini geliştirmiş olmuyorlar.
• Çocuklar belirsiz ve tutarsız ortamlarda ne olacağını bilmediklerinden artan kaygıyla uygun olmayan davranışlar sergileyebilirler. Kurallarınız ve onlardan beklentilerinizde tutarlı olmanız hayal kırıklıklarını ve uygun olmayan davranışları önler.
• Çocuğun bedeninin ve zihninin aktif olması kadar dinlenmesi de önemlidir. Bazen şehir yaşamında çocuklar hızlı bir tempoda fazla etkinlikle sosyalleşmeleri beyinlerinde aşırı uyarılmaya sebep olabiliyor. Çocukların etkinlik ve dinlenme programlarının dengelenmesi davranışsal problemlerini de azaltacaktır.
• Korku, öfke, hayal kırıklığı gibi güçlü duygulara çocuklar alışkın değildirler. Bu duyguları hissettiklerinde bağırarak, ağlayarak tepki gösterirler. Dolayısıyla çocuklar bu duygularla başa çıkma becerilerini henüz geliştirmemişlerdir. Bu sebeple, duygusal olarak başa çıkamadıkları durumlar karşısında onların duygularını anladığımızı göstermeli, bu duygularla başa çıkması için ona destek olmalıyız.
• Çocuklar sizinle oyun oynamak istiyor olabilirler. Çocuğunuzun en uygunsuz zamanda sizinle oyun oynamak adına uygunsuz davranışlar sergilediğini gözlemliyorsanız, örneğin; ihtiyacınız olduğu anda bilgisayarınızı alıp koşuyorsa evet bu sizi sinirlendirebilir ama unutmayın ki çocuğunuzun sizinle saçma ama eğlenceli oyunları oynamaya ihtiyacı vardır. Ona bu zamanı ayırın.
• Çocuğunuza kızgın olduğunuzda veya çocuğunuza karşı olumsuz bir tepki gösterdiğiniz zaman, çocuğunuz bu davranışları ‘ayna nöronlar’ ile kopyalar ve aynı davranışı size veya başkalarına yansıtabilirler.

Burada ele aldığımız noktalar, çocuğunuzun yaşadığı duygusal ve davranışsal zorluklarının altında yatan etkenleri fark etmeniz ve ebeveynler olarak çocuklarınızın ihtiyaçlarını daha iyi anlamanız ve önleyici aksiyonlar almanız için bir rehberlik niteliği taşır. Eğer çocuğunuzun uyumsuz davranışlarıyla başa çıkmakta zorluk çekiyorsanız çocuklarla çalışan bir Uzman Klinik Psikoloğa başvurmanızı tavsiye ederim. Bu süreçte unutmayın ki ebeveynler olarak sizin duygusal ihtiyaçlarınız da en az çocuklarınızın ihtiyaçları kadar önemlidir. Sizin sağlıklı ebeveynler olmanız çocuğunuzun gelişimini de olumlu yönde etkileyecektir.

Uzman Klinik Psikolog Nurdan Kozan Çakı

Kaynakça: http://www.bestofparenting.com/understanding-kids-naughty-behaviour/?utm_source=Best+of+Parenting+Newsletter&utm_campaign=a4bad09c33-naughty&utm_medium=email&utm_term=0_227a611926-a4bad09c33-236766081